Category "Pròxima Estació"

Koning Jaume I

- - Pròxima Estació

JaumeI

Koning Jaume I van Aragón was een tijdgenoot van koning Alfons X van Castilië, aan wie hij zijn eerste dochter Violante uithuwelijkte. In de dertiende eeuw regeerden beiden vorsten over het gebied dat wij nu kennen als één Spanje, maar in de middeleeuwen nog bestond uit verschillende koninkrijken, waarvan Castilië en Aragón de grootste en belangrijkste waren. Onder de heerschappij van Jaume I werden de grenzen van het Aragonese koninkrijk flink opgerekt, waardoor Jaume I ook wel bekend staat als Jaume el Conqueridor (Jacobus de Overwinnaar).

Van zijn hand verscheen het vermoedelijk eerste literaire werken in de Catalaanse taal: het Llibre dels Feits (Boek der Feiten), een kroniek over zijn eigen leven. Dat leven verliep niet zonder slag of stoot en kende in elk geval een slechte start: na zijn dood wilde zijn vader, Pere II, direct scheiden van Jaume’s moeder, Maria ven Montpellier. Aan de onderhandelingstafel over Occitaanse bezittingen, werd Jaume op driejarige leeftijd door zijn vader ook nog eens overgeleverd aan Simon van Montfort als garantie voor het huwelijk met zijn dochter. Jaume verbleef tot zijn zesde in gevangenschap in het kasteel van Simon van Montfort in Carcassonne.

JaumeI-1

Llibre de Saviesa (Boek der Wijsheid)

Als Pere II sterft in de strijd tegen Simon van Montfoort in de slag om Muret, vertrekt Jaume’s moeder naar Rome om een beroep op de Paus te doen om haar zoon en de enige Aragonese troonopvolger terug te krijgen. Op pauselijk bevel wordt Jaume teruggehaald en vervolgens tot zijn negende ondergebracht bij de Orde van de Tempeliers. Uiteindelijk wordt hij op tienjarige leeftijd door de Cortes van de Lleida meerderjarig verklaard en tot koning gekroond, waarmee een einde komt aan de Aragonese troonopvolgingscrisis.

Continue Reading

Pròxima Estació: Verdaguer

- - Pròxima Estació

VerdaguerNAAM

Waar de Avinguda Diagonal de Passeig Sant Joan kruist, staat het standbeeld van niemand minder Jacint Verdaguer, naar wie het metrostation even verderop vernoemd is. Wie was deze Jacint Verdaguer en waarom staat er op één van de meest centrale plekken in de stad een standbeeld van deze figuur uit de Catalaanse geschiedenis?

Jacint Verdaguer werd in 1845 geboren op een boerderij in het Catalaanse dorpje Folgueroles, in de buurt van Vic. Hij wordt ook wel Mossén (broeder) Jacint Verdaguer genoemd vanwege zijn religieuze loopbaan. Op elfjarige leeftijd ging hij naar het seminarium in Vic om zich te wijden aan de godsdienstleer. Hij kon niet goed aarden, had broertje dood aan theologie en filosofie en wilde op een bepaald moment zelfs het seminarium verlaten. Maar de jonge Jacint bleef studeren en schreef tijdens zijn studie satirische verzen over zijn docenten, waarmee hij al snel bekendheid verwierf onder zijn klasgenoten.

SAMSUNG CAMERA PICTURES

Plaça de Mossén Jacint Verdaguer

Naar verloop van tijd ging Jacint Verdaguer steeds serieuzere verzen schrijven en in 1865 nam hij voor het eerst deel aan de Jocs Florals, een prestigieuze Catalaanse poëziewedstrijd. Hij wist de tweede prijs te winnen en werd zo onderdeel van de Catalaanse Renaixença, een culturele stroming die het gebruik van het Catalaans als literaire en culturele taal bevorderde, waar later ook Joan Maragall deel van uit zou maken. Jacint Verdaguer schreef als één van de eersten uitsluitend in het Catalaans, wat bijzonder was voor een tijd waarin het Catalaans nauwelijks gebruikt werd als schrijftaal.

Eenmaal teruggekeerd op de boerderij van zijn ouders na zijn studie, wijdde hij zich in de schaarse vrije nachtelijke uurtjes aan wat later één van zijn meesterwerken zou worden: L’Atlàntida, over Columbus die op zoek zou gaan naar de verzonken stad Atlantis en in die zoektocht op Amerika stuitte. Pas enkele jaren later, nadat Jacint Verdaguer enkele aanpassingen en verbeteringen had verricht, werd L’Atlàntida op waarde geschat en wist hij met dit werk opnieuw de Jocs Florals te winnen. Jacint Verdaguer is dan inmiddels werkzaam als priester, eerst in Sant Jordi en later in Vinyoles d’Oris.

Het literaire succes van Verdaguer begint pas echt als hij door de markies van Comillas tot aalmoezenaar benoemd wordt. Hij behartigde de religieuze zaken van het hof en zorgde tegelijkertijd voor de armen. In de hoedanigheid van kapelaan vergezelt hij de markies op zijn reizen naar Amerika. Gedurende deze periode stelde de markies hem ook in de gelegenheid te maken naar verschillende landen, zoals Duitsland, Italië, Rusland en zelfs Israël. Jacint Verdaguer schreef in deze tijd veel van zijn meesterwerken, zoals Idil∙lis i Cants Místics en het alom geprezen Canigó, een gedicht over de Reconquista, herovering van Spanje op de moren.

Verdaguer

Gedurende de hoogtijdagen van Jacint Verdaguers literaire carrière, die hem zelfs bekendheid verschafte buiten Catalonië, krijgt hij ruzie met de markies en vervolgens ook met de bisschop. Zijn licenties als priester worden hem ontnomen en als reactie hierop schrijft Jacint Verdaguer enkele artikelen die heden ten dage bekend staan als En defensa pròpia (Zelfverdediging). Met hulp van de broeders in het Escorial bij Madrid, krijgt Jacint Verdaguer zijn licenties uiteindelijk weer terug en verzoent hij zich met de bisschop.

Enkele jaren later, in 1902, overlijdt Verdaguer aan tuberculose en wordt hij begraven aan de zeekant van de Montjuic. Zijn laatste dagen bracht de schrijver door in de ambtswoning van de burgemeester van het destijds nog zelfstandige Sarrià, een plek waar hij heen gebracht werd omdat de luchtkwaliteit er beter zou zijn dan in Barcelona zelf. Deze woning, de Vil∙la Joana in Vallvidrera, huisvest heden ten dage een dependance van het Museu d’Història de Barcelona, die zich volledig richt op deze Catalaanse icoon.

Jaren na zijn dood, riep de nieuwe bisschop van Vic, Josep Torras i Bages, de schrijver uit tot de Prins van de Catalaanse Poëzie. Hoewel Jacint Verdaguer zijn faam vooral te danken had aan zijn poëtische werken, kan Jacint Verdaguer ook zeker gezien worden als grondlegger van de Catalaanse roman en in zekere zin zelfs van het Catalaanse taal als onderdeel van de Catalaanse cultuur. Een standbeeld op één van de meest centrale plekken in de stad is dan ook een meer dan gerechtvaardigd eerbetoon aan deze literaire Catalaanse held.

Bronnen:

Pròxima Estació: Alfons X

- - Pròxima Estació

AlfonsX

Vandaag de dag geven we koningen geen bijnamen meer, maar in vroeger tijden was dat juist heel gebruikelijk. Alfons X was koning van Castilië van 1252 tot 1284 staat dan ook beter bekend als Alfonso el Sabio of Alfons de Wijze. Het plein bij de ingang van metrostation Alfons X heet in het Catalaans dan ook Alfons el Savi. Hoewel Alfons el Savi (of Alfons Deu) een bekende naam is in Barcelona, heeft hij als koning nooit over Catalonië geregeerd: in zijn tijd waren Castilië en Catalonië nog aparte koninkrijken.

Politiek en huwelijk

Zijn wijsheid heeft Alfons X vooral te danken aan zijn inspanningen op cultureel gebied, want op politiek gebied daarentegen speelde hij nauwelijks een rol van betekenis. Spanje voerde in de dertiende eeuw nog altijd oorlog tegen de moren in het zuiden van het land. De hoge uitgaven die met deze oorlog gemoeid waren zetten kwaad bloed bij de edelen, die de machtspositie van Alfons X ondermijnden. Eén van de weinige successen van Alfons X was de herovering van het koninkrijk Murcia en de vrede met Jaume de Overwinnaar, over wie we te spreken komen als we metrostation Jaume I aandoen. Uit dat huwelijk kwam ook het huwelijk tussen Alfons X en Jaume’s dochter, Violante, voort.

Voor hij met Violante in het huwelijk trad, had Alfons al twee huwelijk gesloten. Uit geen van die huwelijken waren kinderen voortgekomen en Alfons zou, nadat ook de eerste jaren met Violante er nog geen kinderen uit het huwelijk waren voortgekomen, het huwelijk hebben willen ontbinden. Uiteindelijk kregen Alfons en Violante in 1253 hun eerste kind, Berenguela en in 1255 hun eerste zoon. In totaal baarde Violante twaalf kinderen, van wie slechts acht ouder werden dan achttien en slechts drie ouder dan dertig. Voor zijn drie huwelijken had Alfons ook al drie kinderen gekregen met drie vrouwen met wie hij niet gehuwd was en tijdens zijn huwelijk kreeg hij ook twee buitenechtelijke kinderen.

Cultuur, literatuur en wetenschap 

Ondanks deze opmerkelijke, maar voor die tijd niet ongebruikelijke wijze van huwelijkspolitiek, geldt Alfons X als één van de belangrijkste koningen van de Spaanse geschiedenis. Hij omringde zich met tal van geleerden die verschillende talen spraken, zoals Arabisch en Hebreeuws. Het Arabisch was in de wetenschap van die tijd zeker net zo belangrijk als het Latijn: de universiteit van Córdoba, gesticht door de moren, was de eerste universiteit van Europa.

Alfons X

Tijdens het bewind van Alfons X ontstonden drie culturele centra: Toledo, Sevilla en Murcia. Hier werden tal van teksten vertaald door moslims, Joden, Spanjaarden en Italianen. De belangrijkste werken die uit de vertaalscholen voortkwamen waren de wetboeken, waarvan het schrijven al begonnen was toen Alfons’ vader nog koning was. Wetenschappelijke werken hadden met name betrekking op de astronomie, één van Alfons’ favoriete hobby’s, maar ook een boek over Schaken en vertaalde sprookjes. Ook werden er geschiedkundige boeken geschreven, die de Spaanse en de wereldgeschiedenis moesten samenvatten.

Door Alfons’ intellectuele inspanningen ontstond er ook Spaanstalige literatuur. In zijn tijd werd het Spaans langzaam maar zeker de taal om te schrijven, in plaats van bijvoorbeeld het Latijn. In de tijd van Alfons X beleefde ook het Galicisch haar gloriedagen. Vrijwel alle poëzie werd in die tijd in het Galicisch geschreven. Alfons zelf schreef maar liefst 453 lyrische composities, waarvan de Cantigas de Santa Maria veruit de bekendste en meest gewaardeerde is.

Troonopvolging

In 1275 ontstond er tumult rondom de troonopvolging, nadat de eerstgeboren zoon, Fernando, stierf. Volgens de wetten die Alfons X zelf zou het recht van troonopvolging toekomen aan de kinderen van Fernando, maar volgens de ongeschreven Spaanse traditie was het gebruikelijk dat het recht om Alfons X op te volgen zou verschuiven naar Alfons’ tweede zoon, Sancho. Hierdoor raakten Sancho ernstig in conflict met zijn vader enerzijds en zijn neef anderzijds, maar toch wist hij het vertrouwen van de Spaanse adel te winnen en werd hij in 1284, toen Alfons X stierf, gekroond tot koning.

Bronnen:

Afbeelding:

Pròxima Estació: Maragall

- - Pròxima Estació

Maragall

Wie richting het noorden van Barcelona reist met lijn 4 of lijn 5, komt langs station Maragall, dat zijn naam ontleent aan één van de grootste Catalaanse dichters. Joan Maragall i Gorina geldt als één van de belangrijkste vertegenwoordigers van het Catalaans modernisme en wordt samen met schrijvers als Jacint Verdaguer, over wie we over twee weken te spreken komen, gezien als één van de belangrijkste figuren van de Catalaanse Renaixença, de heropleving van de Catalaanse literatuur aan het eind van de negentiende eeuw.

Het zou Joan Maragall geen recht doen om zijn literaire erfenis in Spanje en met name Catalonië in slechts één of twee alinea’s. Zijn literaire carrière begon tijdens zijn studie Rechten, maar geraakte in een stroomversnelling na het winnen van de Jocs Florals met zijn compositie La Sardana in 1894. Een jaar later verscheen één van zijn beroemdste gedichten: La Vaca ciega.

Maragall-Arxiu

Joan Maragall en zijn woning in Barcelona

Continue Reading